Türk biyoloğun yeni PCR testine DSÖ’den onay

Yayın tarihi: 9 Aralık 2020 Çarşamba 9:45 am - Güncelleme: 9 Aralık 2020 Çarşamba 9:45 am

Küresel ölçekte geniş çaplı solunum yolu virüs paneli üretimi yapan 5 şirketten biri olan Türk biyolok Dr. Canan Ketre’nin şirketi Bioeksen Ar&Ge’nin geliştirdiği PCR test kitleri, Dünya Sağlık Örgütü’nün listesine girdi.

Türk biyolog Dr. Canan Ketre’nin şirketi Bioeksen’in PCR test kiti, Türkiye’nin DSÖ listesine giren ilk onaylı COVID-19 ürünü olarak tescillendi. Sağlık Bakanlığı’nın desteğiyle yürütülen proje için Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) ile bir süredir temaslar sürüyordu. Dünyada 18 firmanın yer aldığı listeye ilk kez bir Türk şirketi girmiş oldu. Bu onayın ardından Bioeksen’in test kitleri DSÖ tarafından Suriye gibi ülkelere gönderilmek üzere talep edilecek. Dr. Canan Ketre, “Bu bize tüm dünyaya erişim şansı sunacak. DSÖ’de genellikle PCR testlerinde ABD, Çin, Güney Kore menşeli şirketler var. Biz 30’a yakın proje geliştirdik bu konuda. Sıfırdan kendi ürünümüzü geliştirdik” diye konuştu.

“COVID TÜRLERİNİ İKİ YILDIR TARIYORUZ”

Bioeksen’in uzmanlık alanının solunum yolu enfeksiyonlarına ilişkin virüs panelleri olduğunu vurgulayan Dr. Canan Ketre, 2014’te bioteknoloji doktora tezini hazırlarken PCR testleriyle ilgili çalışmaya karar verdiğini anlattı. “PCR testleri yıllardır üzerinde çalıştığımız bir konu. Gıda sektöründe, veterinerlik alanında virüs tespitlerine yönelik çözümler geliştiriyoruz” diyen Ketre, iki yıl önce de Sağlık Bakanlığı ile Türkiye genelini kapsayacak bir virüs tarama programı yürüttüklerinin altını çizdi. Ketre, “Yedi bölgede Türkiye’nin solunum yolu virüsleri tarama çalışmaları yapılıyordu. Ulusal Biyoloji Laboratuvarı’nda sonuçlar takip ediliyordu. COVID’in farklı türleri var. Biz, influenza gibi 32 farklı etkinin olduğu kitlerle zaten virüs taramaları yapıyorduk. COVID-19 sonradan katıldı” açıklamasını yaptı.

TÜBİTAK İLE ÇALIŞIRKEN TEST TALEBİ GELDİ

Bioeksen’in TÜBİTAK ile hastane enfeksiyonlarını önlemek amacıyla bir araştırma yaparken pandeminin ortaya çıktığını ve Sağlık Bakanlığı’ndan kendilerine talep geldiğini anlattı Dr. Ketre şöyle devam etti: “Bize, ‘Solunum yolu virüsleri ABD menşeli bir kitle taranıyor, çok pahalı, siz üretin’ diye talepte bulundular. Mevcut platform üzerinden yeni ürünü geliştirdik, ihaleye girdik ve onay aldık. Türkiye’nin ilk nükleikasit ekstraksiyon cihazını geliştirdik. 20 milyondan fazla kit sattık.”

Ketre’nin verdiği bilgilere göre Bioeksen şu anda aylık 10 milyon test üretme kapasitesine sahip. Son 2-3 aydır beklentinin üzerinde talep söz konusu olduğunu belirten biyolog, Türkiye’nin günlük 200 bin test yapma hedefi olduğunu, kendilerinin de buna göre planlama yaptıklarını ifade etti.

BİOEKSEN’İN TOPLAM ÜRETİMİNİN İSE YÜZDE 30’U İHRAÇ EDİLİYOR

Ürettikleri testlerin hem yerli hem de uluslararası bütün onaylardan geçtiğini vurgulayan Dr. Canan Ketre, “Sahada aynı kişiden negatif ve pozitif sonuç çıkması doğru zamanda, doğru biçimde numune alınamamasından kaynaklanıyor” dedi. Ketre, örneğin doğru şartlarda laboratuvara ulaştırılmasının da etkili olduğunu söyledi.

TEST FİYATI 12 DOLARDAN 1.65 DOLARA DÜŞTÜ

Marmara Üniversitesi Biyoloji Bölümü’nü bitirdikten sonra İTÜ’de çevresel biyoloji mastırı, ardından da pisikoloji ve çevresel biyoloji alanında doktora yapan Dr. Canan Ketre, Bioeksen’in tek sahibi. Sağlık Bakanlığı ve TÜBİTAK destekli projeler yürüten şirket, İTÜ Arı Teknokent’te araştırmalarını yapıyor. Pandeminin ilk günlerinde bütün ülkelerde PCR testi sıkıntısı yaşandığından maliyetlerin yüksek olduğuna dikkat çeken Ketre, “Başlangıçta Türkiye’de 12 dolar gibi bir maliyeti vardı. Sonra bizden başka yerliler de sektöre girdi. Şimdi 1.65 dolara kadar fiyat indi. Ancak ihracatta bunun 2-3 katı fiyat sunuyoruz” dedi. Ketre, hammaddede ithalat bağımlılığı olduğunu belirterek, bunu ortadan kaldırmak için çalışmalar yürüttüklerinin de altını çizdi.